काठमाडौँ । भारत र चीनले कैलाश मानसरोवर यात्रा पुनः सुरु गर्ने र सीधा हवाई सेवा सञ्चालन गर्ने सहमति गरेका छन्। भारतीय विदेश सचिव विक्रम मिस्रीको दुई दिने चीन भ्रमणको क्रममा दुई देशका उच्च अधिकारीहरूले यो महत्त्वपूर्ण निर्णयमा सहमति जनाएका छन्। यो सहमति सन् २०२० को गलवान झडप र कोभिड महामारीका कारण स्थगित भएको थियो। अब, दुई देशका बीचमा सम्बन्ध सुधारको प्रयासमा यो कदमलाई निकै महत्त्वपूर्ण मानिएको छ।
कैलाश मानसरोवर यात्रा पुनः सुरु गर्ने सहमति भारत र चीनका बीच भएको हो। यो यात्रा धार्मिक महत्वको हो र भारत र चीनका नागरिकहरूको लागि एक धार्मिक धरोहरको रूपमा चिनिन्छ।
सहमति अनुसार, दुवै देशले छिट्टै सीधा हवाई सेवा सञ्चालन गर्नेछन्। यसले यात्रुलाई आराम र सुविधाजनक यात्रा सुनिश्चित गर्नेछ।
अर्को महत्त्वपूर्ण निर्णय नदीसँग सम्बन्धित जलविज्ञान तथ्यांक र अन्य सहयोग आदान–प्रदान गर्ने विषयमा दुवै देशका अधिकारीहरूले विशेषज्ञस्तरीय बैठक बस्ने सहमति जनाएका छन्। यसबाट दुई देशका बीच थप वैज्ञानिक र पर्यावरणीय सहयोगको नयाँ बाटो खोलिने अपेक्षा गरिएको छ।
त्यसै गरी मिडिया र थिंक ट्यांक बीचको छलफल र भ्रमणलाई प्रोत्साहन दिने सहमति पनि भएका छन्। यी कदमहरूले दुवै देशका बीचको सांस्कृतिक र सामाजिक सम्बन्धलाई मजबुत पार्ने उद्देश्य राख्दछन्।
कैलाश मानसरोवर यात्रा र त्यससँग सम्बन्धित रुटहरूको विषय नेपालका लागि संवेदनशील छ। लिपुलेक, लिम्पियाधुरा, र कालापानी क्षेत्रलाई नेपालले आफ्नो भूभाग मानेको छ, तर भारत र चीनले यी क्षेत्रलाई आफ्नो भूमि मान्दै आएका छन्। यस विषयमा नेपालले कूटनीतिक नोट पठाउँदै विरोध जनाएका छन्।
यसको परिणामस्वरूप, भारत र चीनले कैलाश मानसरोवर यात्रा र विवादित क्षेत्र प्रयोग गर्दा नेपाललाई थाहा नगरी निर्णय गरेका छन्। यसले नेपालमा असन्तोष र चासो उत्पन्न गरेको छ। नेपालका अधिकारीहरूले यो निर्णय बिना स्पष्टता र समन्वयका साथ लिइनु आवश्यक भएको बताएका छन्।
भारत र चीन बीचको सम्बन्ध सुधारका प्रयास पछिल्लो समय तीव्र भएका छन्। एक महिना पहिले भारतका राष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहकार अजित डोभालले पनि चीनको भ्रमण गरेका थिए, जहाँ कैलाश मानसरोवर यात्रा खुला गर्ने सहमति भएको थियो। यद्यपि, रुटका बारेमा अझै कुनै स्पष्टता छैन।
भारत र चीनका बीच यस सहमति पछि नयाँ प्रक्षिप्त योजनाहरूलाई अनुकूल पार्ने योजनाहरू बनाइरहेका छन्। यस सहमति आगामी महिनामा कार्यान्वयन हुने आशा गरिएको छ, र यो निर्णय दुवै देशका कूटनीतिक सम्बन्धमा नयाँ दिशा प्रदान गर्ने विश्वास गरिएको छ।
भारत र चीनका बीच कैलाश मानसरोवर यात्रा पुनः सुरु गर्ने निर्णय र सीधा हवाई सेवा सुरु गर्ने सहमति यी देशहरूको कूटनीतिक सम्बन्ध सुधारमा महत्त्वपूर्ण कदम हो। यसले धार्मिक पर्यटक र तीर्थयात्रिका लागि नयाँ अवसरहरू खोल्ने विश्वास गरिएको छ। तथापि, नेपालका चासोहरू र विवादित क्षेत्रहरूको विषय अझै समाधान हुन बाँकी छ। यद्यपि, यस कदमले दुई देशका बीचको सहयोग र सम्बन्धलाई थप मजबुत बनाउने दिशा तय गरेको छ।
