काठमाडौं । कामना सेवा विकास बैंकले आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा संस्थागत सामाजिक उत्तरदायित्व (सीएसआर) अन्तर्गत शिक्षा, स्वास्थ्य, वित्तीय साक्षरता, दिगो विकास तथा सामुदायिक सहयोगका क्षेत्रमा विभिन्न कार्यक्रम सञ्चालन गरेको छ।
बैंकले सीएसआरलाई केवल औपचारिकतामा सीमित नगरी स्थानीय समुदायका आवश्यकता पहिचान गर्दै प्रत्यक्ष प्रभाव पर्ने क्षेत्रमा सहयोग गर्दै आएको जनाएको छ। बैंकका शाखामार्फत विभिन्न स्थानमा सञ्चालन गरिएका गतिविधिमा विद्यालय, स्वास्थ्य संस्था, सरकारी कार्यालय, सामाजिक संस्था तथा विपन्न समुदायलाई लक्षित गरिएको छ।
शिक्षामा विशेष प्राथमिकता
बैंकको सीएसआर कार्यक्रमको महत्वपूर्ण हिस्सा शिक्षा क्षेत्रमा केन्द्रित देखिन्छ। विभिन्न विद्यालयमा विद्यार्थीका लागि आवश्यक शैक्षिक सामग्री तथा पूर्वाधार सहयोग गरिएको छ।
सप्तरीको छिन्नमस्ता गाउँपालिकास्थित श्री जनता माध्यमिक विद्यालयमा डेस्क तथा बेन्च सहयोग गरिएको छ। हुम्लाको श्री मस्तादेव आधारभूत विद्यालय तथा नवलपुरको श्री रामभद्रदेवी प्राथमिक विद्यालयलाई पनि सहयोग गरिएको बैंकको विवरणमा उल्लेख छ।
त्यस्तै काठमाडौंको दरबार हाइस्कुलका विद्यार्थीलाई छात्रवृत्ति तथा सुर्खेतको श्री कोपिला माध्यमिक विद्यालयका विद्यार्थीलाई न्यानो कपडा वितरण गरिएको छ।
विद्यालयमा आवश्यक पूर्वाधार तथा सामग्रीको अभावका कारण विद्यार्थीको सिकाइ प्रभावित नहोस् भन्ने उद्देश्यले बैंकले शैक्षिक क्षेत्रमा विभिन्न प्रकारका सहयोग गर्दै आएको विवरणबाट देखिन्छ।
स्वास्थ्य र सरसफाइमा पनि हातेमालो
बैंकले स्वास्थ्य क्षेत्रलाई समेत सीएसआरको महत्वपूर्ण प्राथमिकता बनाएको छ। विभिन्न स्वास्थ्य तथा सामुदायिक संस्थामा आवश्यक सामग्री र उपकरण सहयोग गरिएको छ।
मेचीनगर–८ को वडा कार्यालयमा डिस्पेन्सर मेसिन उपलब्ध गराइएको छ। मानव सेवा आश्रममा पानी शुद्धीकरण तथा खानेपानीसँग सम्बन्धित सामग्री सहयोग गरिएको छ।
त्यस्तै विद्यालयमा विद्यार्थीको स्वास्थ्य तथा सरसफाइसँग जोडिएका आवश्यकतामा समेत बैंकले सहयोग गरेको छ। बुटवलस्थित कालिका मानवज्ञान माध्यमिक विद्यालयलाई स्यानिटरी प्याड भेन्डिङ मेसिन उपलब्ध गराइएको छ।
यसले बैंकको सामाजिक उत्तरदायित्व शिक्षा र स्वास्थ्यलाई छुट्टाछुट्टै विषयका रूपमा मात्र नभई समुदायको समग्र जीवनस्तरसँग जोडेर अघि बढाउने प्रयासमा केन्द्रित रहेको देखाउँछ।
वित्तीय साक्षरतामार्फत आर्थिक चेतना
कामना सेवा विकास बैंकले वित्तीय साक्षरतालाई पनि सीएसआरको महत्वपूर्ण अंगका रूपमा अघि बढाएको छ। विद्यार्थी तथा युवालाई बचत, वित्तीय अनुशासन, पैसाको सही व्यवस्थापन र वित्तीय सेवाबारे जानकारी दिने उद्देश्यले विभिन्न विद्यालय तथा कलेजमा वित्तीय साक्षरता कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको छ।
बालबालिकालाई लक्षित गरी वित्तीय साक्षरता सामग्री प्रकाशन तथा वितरण गर्नुका साथै दृष्टिविहीन व्यक्तिलाई समेत वित्तीय साक्षरता प्रदान गर्ने कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको बैंकको विवरणमा उल्लेख छ।
वित्तीय सेवा विस्तारसँगै नागरिकमा वित्तीय ज्ञान र सचेतना बढाउनु आवश्यक रहेको सन्दर्भमा बैंकले सामाजिक उत्तरदायित्वलाई वित्तीय साक्षरतासँग समेत जोडेको देखिन्छ।
सार्वजनिक संस्थालाई आवश्यक सामग्री
बैंकको सीएसआर कार्यक्रम समुदाय र विद्यालयमा मात्र सीमित छैन। विभिन्न सरकारी तथा सार्वजनिक संस्थालाई आवश्यक उपकरण तथा सामग्री उपलब्ध गराउने काम पनि गरिएको छ।
बुटवलको इलाका प्रहरी कार्यालयलाई प्रिन्टर तथा कास्कीको इलाका प्रहरी कार्यालयलाई कम्प्युटर र प्रिन्टर उपलब्ध गराइएको छ। त्यस्तै पोखरा महानगरपालिका–३० लाई टेबल तथा कुर्सी तथा बुटवल मालपोत कार्यालयलाई र्याक, पंखा, कुर्सी र दराजलगायतका सामग्री सहयोग गरिएको छ।
पशुपति क्षेत्र विकास कोषलाई टोकन तथा झोला उपलब्ध गराउनेलगायतका सामाजिक तथा सार्वजनिक उपयोगका गतिविधिमा पनि बैंक सहभागी भएको छ।
सातै प्रदेशमा विस्तारिएको सामाजिक अभियान
कामना सेवा विकास बैंकका सीएसआर गतिविधि देशका विभिन्न भूगोलमा फैलिएका छन्। कोशी, मधेश, बागमती, गण्डकी, लुम्बिनी, कर्णाली र सुदूरपश्चिम प्रदेशका विभिन्न स्थानमा शिक्षा, स्वास्थ्य, वित्तीय साक्षरता तथा सामुदायिक विकाससँग सम्बन्धित कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको छ। यसले बैंकको सामाजिक उत्तरदायित्व काठमाडौं वा ठूला सहरमा मात्र सीमित नभई ग्रामीण तथा दुर्गम क्षेत्रसम्म पुर्याउने प्रयास भएको देखाउँछ।
‘सहयोग’भन्दा अघि बढेर ‘आवश्यकता’मा केन्द्रित
कामना सेवा विकास बैंकको सीएसआर गतिविधिमा विद्यालयका विद्यार्थी, विपन्न समुदाय, स्वास्थ्य सेवा, सार्वजनिक कार्यालय र वित्तीय रूपमा कमजोर समूहलाई प्राथमिकता दिइएको देखिन्छ।
विद्यालयमा पढ्ने बालबालिकाका लागि डेस्क–बेन्चदेखि छात्रवृत्ति र न्यानो कपडासम्म, स्वास्थ्य तथा सरसफाइका सामग्रीदेखि पानी शुद्धीकरण उपकरणसम्मका सहयोगले बैंकले सामाजिक उत्तरदायित्वलाई समुदायका वास्तविक आवश्यकतासँग जोड्ने प्रयास गरेको देखिन्छ।
कुनै विद्यार्थीलाई पढाइमा टिकाइराख्नु, कुनै विद्यालयको सुविधा सुधार्नु, कसैलाई स्वास्थ्य र सरसफाइको पहुँच दिलाउनु वा आर्थिक व्यवस्थापनबारे ज्ञान दिनु—यिनै साना प्रयासबाट सामाजिक परिवर्तनको ठूलो यात्रा सुरु हुन्छ।
कामना सेवा विकास बैंकका आर्थिक वर्ष २०८२/८३ का सीएसआर गतिविधिले पनि सामाजिक सेवाको अर्थ केवल सहयोग रकम वितरण गर्नु नभई आवश्यकतामा रहेका व्यक्ति, संस्था र समुदायसम्म पुगेर उनीहरूको दैनिक जीवनमा उपयोगी हुने काम गर्नु हो भन्ने भावलाई प्राथमिकतामा राखेको देखिन्छ।
औपचारिकताभन्दा सामाजिक आवश्यकतामा जोड
नेपाल राष्ट्र बैंकको निर्देशनअनुसार बैंक तथा वित्तीय संस्थाले सीएसआर कोषमा रकम छुट्याएर सामाजिक क्षेत्रमा खर्च गर्नुपर्ने व्यवस्था छ। कामना सेवा विकास बैंकले पनि सोही व्यवस्थाअनुसार सीएसआर रकम शिक्षा, स्वास्थ्य, वित्तीय साक्षरता र दिगो विकाससँग सम्बन्धित क्षेत्रमा परिचालन गरेको जनाएको छ।
आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को विवरणले बैंकको सीएसआर गतिविधि केवल औपचारिक सहयोगमा सीमित नभई विद्यालयमा पढ्ने बालबालिकाको आवश्यकता, स्वास्थ्य तथा सरसफाइ, विपन्न विद्यार्थीको शिक्षा, वित्तीय ज्ञान, सार्वजनिक संस्थाको आवश्यकता तथा समुदायका आधारभूत सेवासँग जोडिएको देखाएको छ।
अन्ततः सीएसआरको मूल्य केवल कति खर्च भयो भन्नेमा होइन, त्यसबाट कसको जीवनमा कस्तो परिवर्तन आयो भन्नेमा हुन्छ। कामना सेवा विकास बैंकका गतिविधिले यही सामाजिक उत्तरदायित्वलाई शिक्षा, स्वास्थ्य, चेतना र सामुदायिक सहयोगमार्फत व्यवहारमा उतार्ने प्रयास गरेको देखिन्छ।
