काठमाडौं । पछिल्ला महिनाहरूमा नेपालको अर्थतन्त्रले उल्लेखनीय सुधारको गति लिएको देखिएको छ। विभिन्न आर्थिक सूचकांकहरूले सकारात्मक संकेत दिइरहेका बेला, सरकार र नेपाल राष्ट्र बैंकले चालु आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा सार्वजनिक गरेका तथ्यांकहरूबाट अर्थतन्त्रको पुनःउत्थानप्रति आशा बढेको छ।

रेमिट्यान्समा दोहोरो अङ्कको वृद्धि

११ महिनाको अवधिमा विप्रेषण आप्रवाह (रेमिट्यान्स) १५.५ प्रतिशतले वृद्धि भई १५ खर्ब ३२ अर्ब ९३ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। जेठ महिनामात्रै १ खर्ब ७६ अर्ब ३२ करोड रुपैयाँ विप्रेषण भित्रिएको छ, जुन अघिल्लो वर्षको सोही महिनाको तुलनामा करिब ३६ अर्बले बढी हो। अमेरिकी डलरमा समेत १२.७ प्रतिशतले वृद्धि भई ११ अर्ब २५ करोड डलर पुगेको छ।

यसैबीच, वैदेशिक रोजगारीका लागि श्रम स्वीकृति लिने नेपालीहरूको संख्या पनि उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ — नयाँ श्रम स्वीकृति लिने ४ लाख ५२ हजार ३२४ र पुनः श्रम स्वीकृति लिने ३ लाख ८ हजार ६७ पुगेका छन्।

विदेशी मुद्रा सञ्चिति २५ खर्ब नाघ्यो

विदेशी मुद्रा सञ्चिति २५.९ प्रतिशतले वृद्धि भई २५ खर्ब ६९ अर्ब ३८ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। यो सञ्चिति हाल १७.६ महिनाको वस्तु आयात र १४.७ महिनाको वस्तु तथा सेवा आयात धान्न पर्याप्त रहेको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ। यसले मुलुकको आयात क्षमता बलियो बनाएको छ।

मुद्रास्फीति नियन्त्रणमा

उपभोक्ता मूल्य सूचकांकमा आधारित वार्षिक मुद्रास्फीति २.७२ प्रतिशतमा सीमित छ, जुन अघिल्लो वर्षको ४.१७ प्रतिशतभन्दा कम हो। खाद्य समूहमा मुद्रास्फीति ०.५४ प्रतिशत मात्र रहे पनि गैर-खाद्य समूहमा ३.९४ प्रतिशत पुगेको छ। क्षेत्रगत रूपमा हिमाली र कोशी क्षेत्रमा सबैभन्दा बढी मुद्रास्फीति ४.१८ प्रतिशत छ ।

थोक मूल्य सूचकांकमा आधारित मुद्रास्फीति पनि १.५६ प्रतिशतमा घटेको छ, जसले बजारमा मूल्य सन्तुलनको संकेत दिन्छ।

चालु खाता र शोधनान्तर दुवै बचतमा

चालु खाता ३०७ अर्ब ३१ करोड रुपैयाँले बचतमा छ, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा उल्लेखनीय वृद्धि हो। यस्तै, शोधनान्तर स्थिति ४९१ अर्ब ४४ करोड रुपैयाँले बचतमा रहँदा विदेशी लगानीको प्रवाह पनि बढेको देखिएको छ। प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानी (इक्विटी मात्र) ११ अर्ब ९ करोड रुपैयाँ पुगेको छ।

आन्तरिक कर्जा र मौद्रिक प्रवाह

सरकारको आन्तरिक कर्जा ३.४ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ, यद्यपि राष्ट्र बैंकको सरकारमाथिको खुद दाबी २२.१ प्रतिशतले घटेको छ। निजी क्षेत्रमाथिको कर्जामा भने ८.७ प्रतिशतको वृद्धि देखिएको छ, जसले व्यवसायमा सक्रियता बढेको संकेत दिन्छ।

राष्ट्र बैंकले ११ महिनामा २१३ खर्ब रुपैयाँभन्दा बढी तरलता प्रशोचन गरेको छ। तरलता व्यवस्थापनका लागि स्थायी निक्षेप सुविधा, बोलकबोल, ओभरनाइट सुविधा जस्ता माध्यममार्फत वित्तीय संस्थाहरूलाई सक्रिय राखिएको छ।

समग्र अर्थतन्त्र सकारात्मक दिशातर्फ

रेमिट्यान्स, विदेशी मुद्रा सञ्चिति, मुद्रास्फीति नियन्त्रण, चालु खाता बचत, निजी क्षेत्रको ऋण माग तथा सरकारी वित्तीय सन्तुलन -यी सबै सूचकहरूले नेपालको अर्थतन्त्र स्थिरता र पुनरुत्थानको बाटोमा अगाडि बढिरहेको पुष्टि गर्छन्। यद्यपि गैर-खाद्य वस्तु तथा सेवाको मूल्यवृद्धि, क्षेत्रगत मुद्रास्फीति र मौद्रिक दाबीको मिश्रित प्रवृत्तिलाई सरकार र राष्ट्र बैंकले ध्यानमा राख्नुपर्ने देखिन्छ।

आगामी दिनमा पनि वित्तीय अनुशासन, निजी क्षेत्रको सशक्तीकरण र विप्रेषणमैत्री नीतिहरूले अर्थतन्त्रलाई अझ दिगो र समावेशी बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।