काठमाडौँ । पाकिस्तानको राजधानी इस्लामाबादमा सम्पन्न उच्चस्तरीय तथा उच्चदाबयुक्त अमेरिका–इरान शान्ति वार्ता कुनै ठोस सहमति बिना टुंगिएको छ। वार्तापछि अमेरिकाका उपराष्ट्रपति JD Vance पाकिस्तान छाडेर स्वदेश फर्किने भएका छन्, जसले दुई देशबीचको कूटनीतिक दूरी अझ स्पष्ट बनाएको छ।
वार्तापछि प्रतिक्रिया दिँदै भान्सले आफू “सद्भावपूर्ण मनसायका साथ” सहभागी भएको उल्लेख गर्दै इरानले परमाणु हतियार नबनाउने स्पष्ट, पारदर्शी र भरोसायोग्य प्रतिबद्धता जनाउनुपर्ने आवश्यकता पुनः दोहोर्याए। उनले दीर्घकालीन शान्तिका लागि इरानको व्यवहारिक प्रतिबद्धता अपरिहार्य रहेको बताए।
तर, Iranian Foreign Ministry ले भने वार्तालाई “गहन र प्रभावकारी” भनेको छ। मन्त्रालयले अमेरिकामाथि “अत्यधिक माग” र “अवैध आग्रह” गरेको आरोप लगाउँदै कूटनीतिक सन्तुलन कायम गर्न चेतावनी दिएको छ। इरानको धारणा अनुसार वार्तामा बराबरीको आधारमा संवाद हुन नसक्दा सहमति सम्भव हुन सकेन।
अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले दुवै पक्षबाट निर्णय गर्ने अधिकारसहितको उच्चस्तरीय प्रतिनिधिमण्डलको अभावले वार्ता निष्कर्षमा पुग्न नसकेको टिप्पणी गरेका छन्। यसले वार्ता प्रक्रियामा संरचनागत कमजोरी रहेको संकेत गरेको छ।
यसैबीच, अमेरिकाका राष्ट्रपति Donald Trump ले वार्ताको परिणामप्रति खासै चासो नदेखाउँदै “जे भए पनि हामी विजयी छौं” भन्ने अभिव्यक्ति दिएका छन्। उनको यो प्रतिक्रियाले कूटनीतिक प्रयासभन्दा रणनीतिक दबाबलाई प्राथमिकता दिइएको संकेत गरेको विश्लेषकहरूको भनाइ छ।
उता, United States Central Command (सेन्ट्रल कमान्ड) ले आफ्ना दुई युद्धनौका Strait of Hormuz हुँदै पार गराएको र समुद्री बारुद हटाउने अभियान सुरु गरिएको जनाएको छ। तर इरानले भने अमेरिकी दाबीलाई “यथार्थमा आधारित नभएको” भन्दै खण्डन गरेको छ।
यस घटनाक्रमसँगै अमेरिका–इरानबीचको तनाव अझ चर्किने संकेत देखिएको छ। कूटनीतिक संवाद असफल बन्दै जाँदा क्षेत्रीय सुरक्षामा थप चुनौती थपिन सक्ने विश्लेषण गरिएको छ।
