काठमाडौं । मध्यपूर्वमा जारी युद्ध र हर्मुज जलघाँटी क्षेत्रमा बढ्दो तनावका कारण विश्व ऊर्जा बजार अस्थिर बन्दै जाँदा भारतमा फेरि पेट्रोल र डिजेलको मूल्य बढाइएको छ । पछिल्लो १० दिनमा चौथोपटक गरिएको मूल्य समायोजनले भारतीय इन्धन बजारमा थप दबाब सिर्जना गरेको छ ।
भारतका सरकारी स्वामित्वका तेल कम्पनीहरूले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य बढ्दै गएपछि पेट्रोलियम पदार्थको खुद्रा मूल्य पुनः बढाएका हुन् । फेब्रुअरीदेखि मध्यपूर्वीय द्वन्द्व सुरु भएयता भारतमा अटोमोबाइल इन्धनको मूल्य करिब पाँच प्रतिशतले वृद्धि भइसकेको बताइएको छ ।
इरान र हर्मुज जलघाँटी क्षेत्रमा देखिएको अस्थिरताले विश्व ऊर्जा आपूर्तिको प्रमुख मार्ग प्रभावित बनेपछि यसको प्रत्यक्ष असर भारतमा परेको हो । विश्वको तेस्रो ठूलो कच्चा तेल आयातकर्ता भारतले आफ्नो झन्डै आधा कच्चा तेल यही समुद्री मार्गमार्फत आयात गर्दै आएको छ ।
पछिल्लो मूल्यवृद्धिपछि भारतभर पेट्रोल र डिजेलको मूल्य औसतमा दुई रुपैयाँभन्दा बढीले बढेको छ । राजधानी नयाँदिल्लीमा पेट्रोल प्रतिलिटर ९९.५ रुपैयाँबाट बढेर १०२.१२ रुपैयाँ पुगेको छ भने डिजेलको मूल्य ९५.२० रुपैयाँ पुगेको भारतीय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन् ।
यो मूल्यवृद्धि भारतीय प्रधानमन्त्रीले विदेशी मुद्रा सञ्चिति जोगाउन इन्धन खपत नियन्त्रण गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याएको केही दिनपछि आएको हो । मोदीले आयातमा हुने ठूलो खर्च व्यवस्थापन गर्न ऊर्जा उपभोगमा अनुशासन आवश्यक रहेको बताएका थिए ।
यता, मध्यपूर्वबाट आपूर्ति प्रभावित हुन थालेपछि भारतले रूसबाट कच्चा तेल आयात पनि बढाएको छ । जहाज ट्र्याकिङ र आयातसम्बन्धी तथ्याङ्कले भारत वैकल्पिक स्रोततर्फ तीव्र रूपमा केन्द्रित भएको देखाएका छन् ।
भारतीय पेट्रोलियम तथा प्राकृतिक ग्यासमन्त्रीले तेल बिक्री गर्ने कम्पनीहरू ठूलो आर्थिक दबाबमा रहेको बताएका छन् । उनका अनुसार सरकारी तेल कम्पनीहरूले दैनिक करिब १२ करोड अमेरिकी डलरसम्म घाटा बेहोर्नुपरेको छ ।
तर उनले चुनौतीका बाबजुद भारतमा ऊर्जा आयात र आपूर्ति प्रणालीलाई अवरुद्ध हुन नदिइएको दाबी गरेका छन् ।
मध्यपूर्वीय युद्धका कारण अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको आपूर्ति अस्थिर भइरहेका बेला भारतले एकातर्फ आन्तरिक बजारमा मूल्य समायोजन गरिरहेको छ भने अर्कोतर्फ वैकल्पिक ऊर्जा स्रोत र आपूर्ति मार्ग विस्तारमा समेत जोड दिइरहेको देखिएको छ ।
